Uit de oude doos 11

Uit de oude doos (11) Schaakcomponisten

Ik kwam ergens eens een artikel tegen dat ging over de relatie tussen schakers en (muziek)componisten. Het ging erover dat de schaker Taimanov, die ook een begenadigd pianospeler is, eens een lijstje heeft gemaakt waarbij hij bekende schaakgrootheden koppelden aan grote componisten. Nu weet ik meer van die schaakgrootheden dan van (klassieke) muziek, maar ik heb toch een poging gedaan te begrijpen waarom Taimanov een bepaalde schaker associeerde met een bepaalde componist. Wellicht had hij veel diepere overwegingen dan die ik noem, maar op zich heb ik wel een idee over zijn motivatie.

Zo koppelde hij mijn grote favoriet, Emanuel Lasker, aan Beethoven.Zoals Lasker, in navolging van Steinitz en Tarrasch, de klassieke periode van het schaken voltooide, kan dat ook van Beethoven worden gezegd.

Dat Capablanca en Mozart bij elkaar horen, lijkt vooral te komen door een klassieke benadering, waarbij er een duidelijke balans is en het product glashelder.

Aljechin en Rachmaninov vind ik lastiger; de componist wist de Russische en de West-Europese muziek te verbinden. Wellicht geldt dat ook voor Aljechin op het terrein van schaken?!

Bij Smyslov en Tsjaikovski kan ik me weer wat meer voorstellen; ik las dat Tsjaikovski vooral een uitvoerende componist was en dat geldt zeker voor Smyslov die niet bekend staat om zijn bijdragen aan de theorie van het schaken.

Het volgende koppel is Fischer en Liszt. De componist is van de Romantische periode; vrijheid, emotie en zoekt de grenzen op van die vrijheid. Met wat fantasie kan ik dat linken aan Fischer.

Duidelijk is de combinatie Tal en Paganini. De virtuoos Paganini werd wel een duivel genoemd op de viool en dit past goed bij de tovenaar uit Riga.

Dat de Kremlin-volger Botwinnik zijn maatje vindt in Prokofiev, sluit naadloos. Prokofiev, las ik, hield zich streng aan de klassieke school en was geen vernieuwer. Dan kan men ook zeggen van Botwinnik.

Tot slot noem ik Kasparov en Shastakovitch. De laatste had totaal niets met Prokofiev en het centrale gezag. Wel, dit geldt ook voor Kasparov. Verder hield de componist zich nogal bezig met symfonische muziek. Of je het spel van Kasparov zo kan betitelen, weet ik eerlijk gezegd niet.

Op zich een leuk opgesteld lijstje door onze vriend Taimanov. Maar als schaker heeft hij ook wel zijn sporen nagelaten.Berucht is natuurlijk zijn 6-0 nederlaag tegen Fischer in de kandidatenmatch waarbij Fischer op weg was naar de wereldtitel in 1972. Hierna was het uiteraard afgelopen met de Rus Taimanov; hij ging nog net niet naar een strafkamp in Siberië, maar privileges waren vanaf toen afgelopen. Als troost voor hem hier nog een mooie partij van deze bijzondere man.

Taimanov - Shashin (1978)

1.Nf3 Nf6 2.b3 d5 3.Bb2 Bg4 4.e3 e6 5.h3 Bxf3 6.Qxf3 Nbd7 7.g4 Bd6 8.g5 Ne4 9.h4 0-0 10.d3 Nec511.Nd2 a5 12.a3 a4 13.b4 Na6 14.d4 c6 15.c4 e5 16.cxd5 exd4 17.Bxd4 c5 18.bxc5 Naxc5 19.Nc4 Nb3 20.Bd3

Zwart onderschat de witte aanval ….

… Bc5 ? 21.Bc3 (direct Bxh7 wint ook snel) b5 ? 22.Bxh7 Kxh7 23.Qh5 Kg824.Bxg7 Kxg7 25.Qh6 Kg8 26.g6 Nf6 27.Rg1 Qxd5 28.g7 1-0

Een mooie partij van de pianospelende grootmeester.

Quote van de maand: “Voor schaken heb je geen intelligentie nodig” (Capablanca)

Joop Beijersbergen. oktober 2017